Ürünler

Haber bülteni

Recommended by vacuum-guide.com

Vakum nedir?

Vakum teknik dilde "boşluk",  "içerisinde basınç bulunmayan alan" ve "gazsız ortam" anlamlarına gelmektedir. Basit ifadeyle "basıncı atmosferik basınçtan düşük olan kapalı hacim" şeklinde tarif edilebilir. Dünya yüzeyinde yapay yollarla elde edilen vakum, uzayda doğal olarak bulunmaktadır.
Vakum ilk olarak İtalyan fizikçi Toriçelli tarafından 1641 yılında keşfedilmiştir. Toriçelli içi civa ile dolu uzun bir tüpün, civa dolu bir kaba açık ağzı alta gelecek şekilde yerleştirilmesi halinde tüpün üst kısmında bir boşluk - vakum oluştuğunu keşfetti. Bu kaptaki civaya etki eden atmosferik kuvvet ile, tüpteki civanın dışarı akmak için uyguladığı kuvvet eşitlenene kadar tüpte bulunan cıvanın dışarı akması nedeniyle oluşmaktaydı. Tüpte kalan civanın yüksekliği kaydedildi (civa sütunu). Toriçelli hava basıncının artması ile tüpteki civa seviyesinin de yükseldiğini farketti. Böylece ilk barometre keşfedildi.
Toriçelli barometresine göre deniz seviyesindeki atmosferik basınç  760 mmHg (civa sütunu) veya 760 torr'dur. Ayrıca yaptığı deneyler 1 cm2 alan üzerine etkiyen basıncın 1013,25 g/cm2 olduğunu ortaya koymuştur. Bu birimler halen dünya'da yaygın olarak kullanılmaktadır.

Vakum ölçü birimleri nelerdir?

Atmosferik hava basıncı konusunda Toriçelli'nin yaptığı çalışmalara ilave olarak 1646'da ünlü Fransız matematikçi Pascal bir dağa çıkarılan barometredeki civa seviyesinin yükseklik arttıkça düştüğünü göstererek bulunulan yerin deniz seviyesine olan mesafesinin hava basıncına olan etkisini ispatlamıştır. Bugün yoğun olarak kullanılan pascal "pa", hektopascal "hPa" ve kilopascal "kPa" birimleri kendisinin eseridir.
Vakum ve basınç ölçümü yapılırken kullanılan en yaygın birimlerden olan bar ve milibar "mbar" terimleri 1909 yılında İngiliz meteorolog William Napier Shaw tarafından Toriçelli'nin çalışmaları esas alınarak ortaya çıkarılmıştır. Deniz seviyesindeki atmosferik basınç 1,01325 bar veya 1013,25 mbar (kabaca 1000 alınır) olarak kabul edilmiştir.
Pascal tarafından keşfedilen ölçü birimleri genellikle daha hassas ölçümlerde tercih edilirken, civa sütunu "mmHg"ve milibar daha çok orta ve kaba vakum/basınç seviyelerinin ölçümünde kullanılır. Bunun dışında su sütunu "mmH2O" ve imperyal ölçü sistemi kullanan ülkelerde inç civa sütunu "inHg" vakum ölçümünde kullanılmaktadır.

Vakum nasıl oluşur?

Dünya atmosferi gezegenimizin her noktasına sürekli olarak basınç uyguladığı için vakum ancak yapay yollarla, çeşitli cihazlar kullanılarak üretilebilir. Vakum üretmede kullanılan bu cihazlara genel olarak Vakum Pompası adı verilir. Vakum pompalarının paletli, fanlı, pistonlu, döner loblu (roots) ve vidalı gibi türleri bulunmaktadır. Yağ ile, suyla veya tamamen kuru olarak çalışan bu pompalar kullanılacak ortamın gerekliliklerine uygun olarak seçilir. Vakum pompası çalışmaya başladığında emiş ağzından giren havayı ekzost çıkışına doğru sürükleyerek uzaklaştırır. Kapalı bir hacme bağlanan vakum pompası, hacim içerisindeki hava moleküllerinin yoğunluğunu sürekli olarak düşürmeye çalışır. Kullanılan pompa tipine bağlı olarak, oluşacak vakum değeri (vakum hassasiyeti) oldukça değişkenlik gösterir. Yapılacak işe göre vakum pompası tipi ve kapasitesi seçimi bir başka yazıda ele alınacaktır.

Vakum nasıl ölçülür?

Vakum ölçümü tıpkı basınç ölçümünde olduğu gibi çeşitli mekanik veya elektronik göstergeler kullanılarak yapılır. Genel olarak vakum ölçümünde kullanılan cihazlara Vakumetre adı verilmektedir. Ölçülecek vakum hassasiyet değerine ve kullanılacak ortama göre uygun bir vakumetre tipi seçilir. En yaygın olarak kullanılan vakumetreler diğer türlere nazaran daha kaba sonuçlar veren ve daha yüksek yanılma payları bulunan mekanik yaylı vakumetrelerdir. Bu vakumetreler uygun maliyetleri ve enerji ihtiyacı olmaması sebebiyle geniş kullanım alanına sahiptir.
Mekanik vakumetreler genellikle bulundukları atmosferik ortam ile bağlı oldukları kapalı hacim arasındaki fark basıncını gösterirler. Bu nedenle deniz seviyesinden yüksekte yapılacak bir ölçümün sonuçları deniz seviyesinde yapılan ölçüm ile eşit olmayacaktır. Aynı vakum sisteminin İstanbul ve Ankara'da yapılan ölçümlerde farklı sonuçlar vermesinin sebebi de budur. Bu sorunu ortadan kaldırmak için daha yüksek maliyetli "mutlak vakumetreler" kullanılır. Mutlak vakumetreler karşılaştırma yapmak için bulundukları ortam basıncını değil, laboratuvar ortamında vakum altına alınmış küçük bir vakum tüpünü kullanırlar. Bu durumda ölçümün nerede yapıldığından bağımsız olarak sonuçlar hep aynı çıkacaktır. Mutlak vakumetreler genellikle elektronik tipte üretilir, çalışmak için enerjiye ihtiyaç duyar ve daha hassas sonuçlar verirler.

Vakum nerede kullanılır?

Vakum tekniğinin sınırlı bir kapsamı olduğu düşünülse de, aslında son derece geniş bir uygulama alanı bulunmaktadır. Gündelik hayatta karşımıza çıkan ürünlerin birçoğu vakum teknolojisi olmadan üretilememektedir. İlk akla gelen kullanım alanlarından vakumlu ambalaj tekniği sayesinde başta gıda mamülleri olmak üzere ürünlerin çok daha uzun süreler hijyenik ortamda bozulmadan saklanması ve uzak noktalardaki alıcılara ulaşması mümkündür.
Plastik sektörü bir başka ana kullanım alanıdır. Plastik levhaların üretimi esnasında ortaya çıkan gazların uzaklaştırılması ve ısıyla şekil verme (thermoform) işlemlerinde vakum pompaları yoğun olarak kullanılmaktadır. Benzer şekilde kimya sektöründe kimyevi malzemelerin homojen karıştırılarak doğru reaksiyonun elde edilmesi ancak vakum altında yapılabilmektedir.
Elektrik sektöründe sargı ve bobinleri bulunan ürünlerin (elektrik motorları, trafolar) vakum altında yalıtımı sağlanmaktadır. Ayrıca endüstriyel boyuttaki trafolarda yalıtım aracı olarak kullanılan yağın içindeki nemin alınması ancak vakum altında mümkündür. Kompozit ürünlerin homojen şekilde üretimi için yine vakum'a ihtiyaç duyulmaktadır. Günümüzde kompozit malzemeler kullanılarak deniz taşıtı gövdeleri, uçak parçaları, otobüs ve karayolu taşıtı parçaları ile dış mekanda kullanıma uygun ürünler üretilmektedir.Vakum'un bir diğer kullanım alanı olan vakumlu kaldırma üniteleri ile tonlarca ağırlıktaki metal, taş, cam, mermer, ahşap plakalar, yapı elemanları ve paneller güvenle taşınmakta ve uygulama sahasına monte edilmektedir. Vakumlu taşıma tekniği sayesinde makinelerde otomasyon uygulamaları yapılmakta, çok daha hızlı ve yüksek hassasiyette üretim gerçekleşmektedir. Metalürji alanında vakum değerli madenlerin döküm işlemlerinde, kuyumculukta ve vakumlu ısıl işlem uygulamalarında kullanılmaktadır.Hastanelerin tamamında bulunan vakum sistemleri sayesinde ameliyat ve doğum ortamlarında istenmeyen atıkların uzaklaştırılması ve laboratuvar ortamında homojen karışım sağlanması mümkündür. İlaç sektörü vakum tekniğinin temel uygulamalarından biridir. Kimyasal malzemelerin doğru oranda karışımı, hassas şekile nakil edilmesi ve ambalajlanması vakum tekniği yardımı ile yapılmaktadır.

Yukarıda yer alan örnekler dışında vakum tekniğinin daha onlarca uygulama alanı bulunmaktadır. Kendi uygulamanız hakkında detaylı bilgi almak için lütfen Zinisan Vakum satış birimimizle irtibata geçin


İletişim

Bize ulaşabilirsiniz.

Telefon:+90 216 5950876

E-posta gönderin